บทความ

• ย่านวัด (Range) คือข้อจำกัดที่อุปกรณ์การวัดสามารถอ่านหรือบันทึกได้ แบ่งออกเป็น
  • Lower range value (LRV) คือค่าต่ำสุดที่อปกรณ์การวัดนั้นสามารถปรับลงมาอ่านหรือบันทึกค่าได้ เช่นถ้าในเครื่องมือวัดทั่วๆไป อาจมีค่าเป็นศูนย์ แต่เครื่องมือวัดระดับอาจมีค่าเริ่มต้นที่ระดับใดๆก็ได้
  • Upper range value (URV) คือค่าสูงสุดที่อุปกรณ์การวัดนั้นสามารถปรับขึ้นไปอ่านค่าได้ ในย่านวัดหนึ่งๆ เครื่องมือวัดหนึ่งๆ อาจมีค่า URV ได้หลายค่าก็ได้
• สแปน (Span) คือช่วงของการวัดหรือผลต่างของ URV กับ LRV (Span = URV – LRV)
• ความแม่นยำ (Accuracy) คือค่าที่วัดได้เข้าใกล้ค่าจริงมากเพียงใด หรือค่าที่อ่านได้จากอุปกรณ์การวัดเมื่อเทียบกับค่ามาตรฐานที่ยอมรับหรือค่าที่แท้จริง โดยทั่วไปจะแสดงออกมาในรูปของความผิดพลาด (Error) ในหน่วยของการวัดคิดเป็น (%) ของ span หรือ % ของ URV (Accuracy = [(ค่าจริง – ค่าที่วัดได้) x 100%] / Span
• ค่าความคลาดเคลื่อน (Errors) หมายถึงปริมาณหรือตัวเลขแสดงความแตกต่างระหว่างค่าที่แท้จริงของสิ่งที่เราวัด (Expected Value) กับค่าที่อ่านได้จากเครื่องวัด (Measured Value)
• ความเที่ยงตรง (Precision) มีสองความหมาย ความหมายแรกหมายถึงสามารถวัดได้ละเอียด (Sharp definition) อุปกรณ์วัดมีความละเอียดสูง ซึ่งหมายถึงมีสเกลที่แบ่งย่อยละเอียดมากทำให้อ่านค่าได้ละเอียด ส่วนในอีกความหมายหนึ่งคือค่าที่วัดได้มีความคงเส้นคงวา (Consistency) หรือความสามารถซ้ำค่าเดิม (Repeatability) ของผลการวัด อุปกรณ์วัดที่มีความเที่ยงตรงสูงหมายถึงค่าที่ได้จากการวัดจะมีการกระจายน้อย
• ความสามารถซ้ำค่าเดิม (Repeatability) คือค่าความใก้เคียงของค่าที่อ่านได้จากอุปกรณ์การวัด ที่วัดติดๆกันจำนวนหลายครั้ง ภายใต้เงื่อนไขการวัดแบบเดียวกัน
• ความไว (Sensitivity) หมายถึงอัตราส่วนของสัญญาณเอาต์พุต หรือผลตอบสนองของอุปกรณ์วัดต่อการเปลี่ยนแปลงของอินพุตหรือค่าที่ถูกวัด
• ฮีสเตอร์รีซีส (Hysteresis) คือผลต่างสูงสุดของค่าที่อ่านได้จากอุปกรณ์วัดจากค่าที่แท้จริงระหว่างการอ่านขาขึ้นกับการอ่านขาลงที่จุดๆเดียวกัน
• เดดแบนด์ (Dead band) คือค่าคงที่ของเครื่องมือวัดเมือปริมาณที่จะวัดซึ่งเปลี่ยนแปลงไปแล้วแต่ไม่มีการตอบสนองจากอุปกรณ์การวัด โดยทั่วไปจะมีค่าคงที่ค่าใดค่าหนึ่งซึ่งจะแสดงในรูป % ของ span
• ความมีเสถียรภาพ (Stability) ความมีเสถียรภาพของอุปกรณ์วัด หมายถึงความสามารถในการให้สัญญาณเอาต์พุตเดิม เมื่อใช้วัดสัญญาณอินพุตที่คงที่แม้เวลาจะเปลี่ยนแปลงไป
• การไหลลื่น (Drift) คือการเปลี่ยนแปลงค่าที่วัดได้ที่ไม่ต้องการในช่วงเวลาหนึ่งซึ่งไม่มีส่วนสัมพันธ์กับสัญญาณที่กำลังวัดอยู่หน่วยวัดของ Drift อาจเป็น % ต่อเวลา เช่น 1% จากการใช้งานไป 6 เดือน
• ความเป็นเชิงเส้น (Linearity) คือค่าความใกล้เคียงกับเส้นตรงเมือสัญญาณการวัดเปลี่ยนแปลงไปตลอดย่านการวัด เช่นเมือค่าการวัดเท่ากับ 1 หน่วย ค่าของเครื่องมือวัดมีการเปลี่ยนแปลง 1 หน่วย ถ้าค่าการวัดเปลี่ยนแปลงเป็น 2 หน่วย ค่าของเครื่องมือวัดจะต้องเปลี่ยนแปลงเป็น 2 หน่วยด้วยซึ่งทำให้เครื่องมือวัดอ่านค่าได้ง่ายและแม่นยำ
• การแยกชัด (Resolution and Scale Readability) ความละเอียดเป็นความสามารถของระบบการวัดรวมถึงผู้สังเกต (Observer) เพื่อแยกแยะระหว่างค่าที่เกือบจะเท่ากัน
• Threshold คือค่าปริมาณที่เปลี่ยนแปลงน้อยที่สุดก่อนจะมีการเปลี่ยนแปลงของเครื่องมือวัด

ผลลัพธ์
Result value

↑

ค่าที่จะวัด
Measure value

ตัวเปรียบเทียบ
Comparator

ค่าอ้างอิง
Referance value